आई

निदा फ़ाजली यांच्या कवितेचा स्वैर भावानुवाद

ज्वारीची ताजी भाकर, वर खमंग चटणी तशीच आई
चूल-बोळकी, पोतेरे, सांडशी, फुंकणी तशीच आई

कळकाच्या खाटेवर लेटुन कानोसा घे जाता-येता
जाग-निजेच्या सीमेवरची दुपार थकली, तशीच आई

चिमण्यांचा चिवचिवाट घुमवी राधेकृष्णा, अल्ला-हो-अक्बर
आरवता कोंबडा घराची कडी निखळती तशीच आई

बहीण, शेजारीण, बायको, लेक अशी विखुरली एकटी,
दिसभर दोरीवरुन चालते पोर गोमटी तशीच आई

दिला वाटुनी तोंडवळा, डोळे अन् कोठे स्वतः हरवली
जीर्ण, जुन्याशा अल्बमातली अल्लड मुलगी तशीच आई


आणि ही मूळ कविता

बेसन की सोंधी रोटी पर खट्टी चटनी जैसी माँ ,

याद आता है चौका-बासन, चिमटा फुँकनी जैसी माँ ।


बाँस की खुर्री खाट के ऊपर हर आहट पर कान धरे ,

आधी सोई आधी जागी थकी दुपहरी जैसी माँ ।


चिड़ियों के चहकार में गूँजे राधा-मोहन अली-अली ,

मुर्गे की आवाज़ से खुलती, घर की कुंड़ी जैसी माँ ।


बीवी, बेटी, बहन, पड़ोसन थोड़ी-थोड़ी सी सब में ,

दिन भर इक रस्सी के ऊपर चलती नटनी जैसी मां ।


बाँट के अपना चेहरा, माथा, आँखें जाने कहाँ गई ,

फटे पुराने इक अलबम में चंचल लड़की जैसी माँ ।



निदा फाजली

धर्मशाळा

काळ काही गूढ सांगे, ते इशारे ओळखावे हे बरे
राहिले काही न सांगावे असे, मी मूक व्हावे हे बरे

गोठले ओठांत काही, आटले डोळ्यांत काही भाबडे
भाव ते जाणून कोणी घ्यायच्या आधी झरावे, हे बरे

गोपिकांना गुंगवी जो, तोच पार्था कर्मदीक्षा देतसे,
भावना-कर्तव्य यांचे पारडे समतोल व्हावे, हे बरे

बंधने झाली सुखाची आणि आशा वाट रोखाया उभी
आज साऱ्या त्या तुटाव्या शृंखला, बेबंद व्हावे हे बरे

आळवावे मी तुला छेडून वीणा आर्ततेने ज्या क्षणी
दैवयोगे त्या क्षणी माझ्या सभोती तू असावे हे बरे

श्वास कोंडावा तसे संदिग्धसे दाटून आलेले धुके
ओसरावे, कोसळावे, मोकळे आभाळ व्हावे हे बरे

ही कुडीची धर्मशाळा सोडण्याची वेळ आली वाटते,
पाखराने पिंजऱ्याचा मोह त्यागावा, उडावे हे बरे !

उबारा

ज्या क्षणी सोडले किनाऱ्याला, 
वादळे धावली सहाऱ्याला 

झेप ही आजची, उद्यासाठी 
एक खोपा हवा निवाऱ्याला

चूक होती तुझ्या बटांचीही,
बोल लावू नकोस वाऱ्याला ! 

सांडले सौख्य ओंजळीमधले
मी कसे वेचणार पाऱ्याला?

सावली स्थान जाणते माझे,
ग्रासते नेमक्याच ताऱ्याला! 

गोठला जन्म, या क्षणी लाभो 
कूस मृत्यू तुझी उबाऱ्याला