आशापक्षी

[एमिली डिकिन्सन या सुप्रसिद्ध इंग्लिश कवयित्रीच्या Hope is the thing with feathers या कवितेच्या स्वैर भावानुवादाचा प्रयत्न]

आत्म्याच्या हिंदोळ्यावरती 
आशापक्षी घेत विसावा 
शब्दांवाचुन सूर छेडितो
घुमवित जातो अखंड पावा 

झुळुकीमधुनी सुरस मधुर स्वर,
वादळात घायाळ जरासे 
ओशाळे करिती जे त्याला
जरि तो भारी जन उल्हासे

गारठल्या भूमीवर गातो,
नवख्या दर्यावर गुणगुणतो
कठिण काळ किति आला तरिही
अपेक्षेविना मला रिझवितो

मूळ रचनाकार : एमिली डिकिन्सन
स्वैर भावानुवाद : क्रांति

आणि ही मूळ कविता

Hope is the thing with feathers
That perches in the soul
And sings the tune without words
And never stops at all

And sweetest in the Gale is heard
And sore must be the storm
That could abash the little Bird
That kept so many warm

I've heard it in the chillest land
And on the strangest sea
Yet never, in Extremity
It asked a crumb of me.

Emily Dickinson

वृत्तपत्र

आज छापखान्यात काहिसे अघटित घडले 
वृत्तपत्र प्रतिबिंब आपले बघून रडले!

"रोज कुठे हत्या, चोरी अन् मारामारी 
त्याच भयंकर, क्रूर बातम्या अत्याचारी 
अपराधांच्या कैदेतच अस्तित्व जखडले!

येते जे माझ्या कानी, ते वदवत नाही 
भले-चांगले शोधू जाता गवसत नाही 
माणुसपण कुठल्या काळ्या दाराशी अडले?

चालत असते फसवाफसवी ही नित्याची 
धूसर झाली सत्वशील प्रतिमा सत्याची 
जनसेवा, जागृती, चेतना ध्येयच सडले!

अभद्रतेचा, भीषणतेचा कलंक भाळी
लेवुन दारोदारी पडतो रोज सकाळी 
अपशकुनी मी झालो, माझे रूप बिघडले

मीच गांजलो, कशी कुणा देईन प्रेरणा?
कुणी करे अन् भरते माझी पूर्ण यंत्रणा
थिजून गेली शाई, कागद काळे पडले!"

बिनघोर

कंबरेपासनं काटकोनात वाकलेली  
ताठ मानेची काटकुळी बाई
रोज भल्या पहाटेला रस्त्यावरचा 
कागद-कपटा वेचत जाई

पाठीवरच्या पोत्यात वेचून भरते 
भंगार, प्लास्टिक, बाटल्या न् खिळे
खांद्यावरच्या मळकट झोळीत 
जपून ठेवते तुकडे शिळे

लिंबाइतका अंबाडा, तोंडाचं बोळकं
सत्तरीच्या वरची असेल ती नक्की 
तोंडानं फटकळ पण मनानं निर्मळ 
कामात चोख अन् हिशेबाला पक्की 

भंगारवाल्यानं कधी काटा मारताच 
चवताळून ती कचाकचा भांडते 
पुन्हा शांत होऊन रस्त्याकडेच्या 
चिंचेखाली आपला पसारा मांडते 

टपरीवरचा पेलाभर पाणीदार चहा,
मळकट झोळीतले शिळे-पाके तुकडे 
इतकंच पूर्णब्रह्म पोटात ढकलून 
निवांत पसरते विसरून झगडे 

घर-नवरा, लेकरं, सगे-सोयरे कुणी 
असेल का कुठं तिचं हक्काचं जग?
ती स्वस्थ झोपते न् तिच्या विचारात 
माझ्या जिवाची मात्र होते तगमग

हक्काचं घरदार, फिरायला गाड्या,
समृद्धीची रेलचेल, कष्ट मुळी नाही 
गाद्या-गिरद्या, गालिचांवर सुख मला खुपतं
तिच्यासारखी बिनघोर झोप कशी नाही?